Stepowy rezerwat przyrody
Jaskinia Raj
Jaskinia „Raj” k. Chęcin uznawana jest za najpiękniejszą w Polsce z powodu fantastycznej szaty naciekowej powstałej przez wytrącanie węglanu wapnia z wód podziemnych. Zachwycają wspaniałe formy natury gór świętokrzyskich od tysięcy lat tworzące się na stropach, ścianach i dnie. Skoncentrowana na małej powierzchni wielka różnorodność nacieków, kolumn, polew i mis robi niezapomniane wrażenie. Wielką rzadkością są pizoidy, czyli luźne nacieki w kształcie kulek, zwane perłami jaskiniowymi.
Stepowy rezerwat przyrody- Góry Pieprzowe w Sandomierzu utworzono w 1979 r. na powierzchni 18 ha dla ochrony muraw i zarośli ciepłolubnych oraz interesującej fauny owadziej. Jest to najdalej na wschód wysunięty, odkryty, fragment Gór Świętokrzyskich – podłoże stanowią obfitujące w skamieniałości (m.in. trylobity) kambryjskie łupki z wkładkami piaskowców i zlepieńców. W odróżnieniu od centralnej części Gór Świętokrzyskich materiał skalny jest tu jednak tak drobny, że nasuwa skojarzenia z ziarenkami pieprzu. Rezerwat stanowi także unikatowe w Europie naturalne skupisko zarośli dzikiej róży.
Puszcza Świętokrzyska zachowała się między Kielcami, Końskimi i Skarżyskiem- Kamienną. W pradawnych matecznikach rosną tu jedne z najpiękniejszych w Polsce mieszanych i różnowiekowych, drzewostanów o strukturze piętrowej gór świętokrzyskich. W wielu miejscach zadrzewienia są prawie wyłącznie pochodzenia naturalnego. Jodły i modrzewie polskie mają 250 lat i przekraczają 45 m wysokości oraz średnicę 1 m. Wszystkie wyróżniają się doskonałą zdrowotnością. Zbierane stąd nasiona z gór świętokrzyskich uznawane są za najwyższej jakości i zostały wytypowane jako doborowe dla zachowania puli genowej. Zapiski historyczne przekazują, iż rosły tu dęby tak grube, że nie mieściły się na piłach tartaków. O wielkim bogactwie świata flory i fauny gór świętokrzyskich świadczą liczne gatunki chronione.